Chiếc áo thấm hai dòng máu

 Bảo tàng và Xúc tiến du lịch Bắc Ninh hiện đang lưu giữ một hiện vật đặc biệt, đó là chiếc áo thấm đẫm máu của hai chiến sĩ trẻ chiến đấu bảo vệ Thành cổ Quảng Trị ngày 31/7/1972 do ông Phạm Đăng Kiểm, phường Từ Sơn trao tặng năm 2019.

Bảo tàng Bắc Ninh đón nhận chiếc áo kỷ vật của ông Phạm Đăng Kiểm do đại diện Hội Chiến sĩ Thành cổ Quảng Trị thị xã Từ Sơn trao tặng, năm 2019

Chiếc áo của ông Phạm Đăng Kiểm là loại quân phục được cấp phát trong những năm kháng chiến chống Mỹ, cứu nước. Áo may bằng vải, cổ bẻ, cộc tay, màu cỏ úa, ở giữa có hàng cúc đóng và có một túi trước ngực trái vẫn còn loang vết máu. Chiều dài áo 61cm, rộng vai 53cm, nặng 150g. Giờ đây, chiếc áo đã bạc màu, sờn rách, nhưng ông Kiểm vẫn cẩn thận gìn giữ, bởi đây là kỷ niệm về trận chiến đấu ác liệt của ông và người đồng đội để bảo vệ từng tấc đất của Thành cổ Quảng Trị ngày 31/7/1972.

Ngày 6/9/1971, ông Phạm Đăng Kiểm vừa học xong đại học thì có lệnh nhập ngũ. Sau 3 tháng huấn luyện, ông được bổ sung vào Đại đội 3, Tiểu đoàn 1, Trung đoàn 36, Sư đoàn 308 đi tăng cường cho chiến dịch Quảng Trị. Sau khi bí mật vượt sông Bến Hải vào Quảng Trị, đơn vị ông trực tiếp tham gia 2 trận chiến ác liệt nhất là trận chiến đấu giải phóng thị xã Đông Hà và trận chiến 81 ngày đêm bảo vệ Thành cổ Quảng Trị. Trong trận chiến đấu giải phóng thị xã Đông Hà ngày 28/4/1972, ông anh dũng chiến đấu và bị thương do sập hầm, được đồng đội đưa về bệnh xá Sư đoàn 308 ở nông trường Quyết Thắng - Vĩnh Linh chữa trị.

Trong 81 ngày đêm bảo vệ Thành cổ Quảng Trị, đơn vị của ông Kiểm được lệnh tăng cường tiến công Lữ đoàn dù 1 từ khu vực Tích Tường - Như Lệ đến điểm cao 105B. Kể về chiếc áo đẫm máu, ông Kiểm cho biết: “Trong đơn vị có chiến sĩ Phong, 18 tuổi, quê ở huyện Bá Thước (Thanh Hóa), mới được bổ sung về đầu tháng 6/1972, là người hiền lành, tinh nhanh và rất khỏe, thường giúp tôi mang vác ba lô. Ngày 29/7/1972, đơn vị tôi vượt sông Thạch Hãn và đào hầm ngay tại bờ Nam sông để chiến đấu. Đất nơi đây bị bom đạn cày xới vụn như cát nên chúng tôi phải vất vả “vun đắp” thành hầm. Tôi và Phong cùng nhau đào suốt đêm được một căn hầm rộng 1,6m, dài 2m, sâu hơn 1m...”.

Xong việc, chiến sĩ Phong lại đi lùng sục các ô tô của ngụy lấy những miếng ván dày có đai thép bao quanh đậy lên nóc hầm cho chắc chắn và lôi những cành cây cong queo bị bom đạn phạt rụng phủ lên nóc hầm ngụy trang. Gần sáng, công việc hoàn thành, nhìn căn hầm được dựng lên, hai người đều hài lòng với thành quả lao động của mình. Trải qua hai đêm yên lành trong căn hầm này, hai anh em tâm sự chuyện gia đình, chuyện riêng tư và ngày càng trở nên thân thiết. 20 giờ ngày 30/7/1972, ông lên đại đội nhận nhiệm vụ và bảo Phong ở lại nghỉ ngơi. Khoảng 1 giờ ngày 31/7 thì có lệnh vào làng để trinh sát địch. Làng cách hầm trú ẩn của chúng tôi khoảng 500m. Tổ trinh sát có 3 người gồm ông - tổ trưởng, 2 đồng chí Phong và Thìn.

Tổ trinh sát bí mật tiếp cận mục tiêu. Sau khi phân công đồng chí Thìn cảnh giới phía ngoài, ông và Phong mỗi người có một khẩu AK và lựu đạn tiến sâu vào làng. Bị địch phát hiện, Phong nổ súng tiến công địch. Ông cùng Phong phối hợp cơ động chiến đấu. Địch tưởng quân ta đông nên không dám tràn ra mà dùng súng cối bắn. Phong đứng phía trước nên bị trúng đạn cối, hy sinh tại chỗ, máu bắn cả vào chiếc áo ông đang mặc. Ông cũng bị mảnh đạn cối xuyên qua lưng, máu chảy xối xả, ướt đẫm áo. Sau đó, đồng đội trong đơn vị đến ứng cứu, ông được quân y đưa xuống hầm băng bó vết thương.

Một lúc sau, trận địa im ắng. Đồng chí quân y vừa chui lên khỏi hầm thì bất ngờ bị pháo địch giội tới, hy sinh tại chỗ. Còn ông Kiểm nằm lại trong hầm ngất đi. Sau này ông mới biết mình được 4 nữ dân công hỏa tuyến phát hiện, thay nhau cáng đưa vào bệnh viện dã chiến ở Cam Lộ. Lúc đó, vết máu trên quần áo đang mặc đã khô cứng lại, ông được một chiến sĩ mang đến cho một chiếc áo khác. Ông thay chiếc áo dính máu ra và cất giữ cẩn thận trong ba lô. Với ông, chiếc áo là kỷ vật thiêng liêng về người đồng đội đã hy sinh để ông được sống. Từ đó, cứ đến ngày Phong hy sinh là ông lại làm lễ cúng giỗ như anh em ruột thịt trong gia đình.

Ngày 16/8/2019, ông Phạm Đăng Kiểm đã hiến tặng chiếc áo và một số kỷ vật kháng chiến cho Bảo tàng Bắc Ninh. Ông mong muốn những kỷ vật khi trưng bày tại Bảo tàng sẽ góp phần giáo dục truyền thống yêu nước cách mạng cho thế hệ trẻ hôm nay và mai sau./.