HỘI THẢO KHOA HỌC “BẢO TỒN VÀ PHÁT HUY HỆ THỐNG DI TÍCH THUỘC PHÒNG TUYẾN SÔNG NHƯ NGUYỆT”

Ngày 14/8/2026 tại Trung tâm văn hóa Kinh Bắc (phường Vũ Ninh), Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Bắc Ninh tổ chức Hội thảo khoa học với chủ đề “Bảo tồn và phát huy hệ thống di tích thuộc phòng tuyến sông Như Nguyệt”. Hội thảo quy tụ đông đảo các nhà khoa học, chuyên gia, nhà nghiên cứu và các đại biểu nhằm bổ sung luận cứ khoa học, đánh giá toàn diện giá trị của hệ thống di tích, phục vụ xây dựng hồ sơ đề nghị xếp hạng Di tích quốc gia đặc biệt.

Phó Chủ tịch UBND tỉnh Lê Xuân Lợi tặng hoa chúc mừng hội thảo.

Ban chủ trì hội thảo

Dự Hội thảo có đồng chí Lê Xuân Lợi, Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Bắc Ninh; đồng chí Bùi Thị Thu Thủy, Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Bắc Ninh; đồng chí Thái Hải Anh, Phó Chủ tịch Ủy ban MTTQ tỉnh; đồng chí Ngô Văn Liên, Phó Trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Tỉnh ủy; Đại diện một số sở, ban, ngành tỉnh; PGS.TS Đặng Văn Bài, Phó Chủ tịch Hội đồng Di sản văn hóa quốc gia; Lãnh đạo Viện Sử học; đại diện Viện Khảo cổ học, Trường Đại học Sư phạm Hà Nội, Đại học Hồng Đức cùng các nhà khoa học, chuyên gia, nhà nghiên cứu trong và ngoài tỉnh; Lãnh đạo UBND xã, phường và đại diện BQLDT địa phương có di tích thuộc phòng tuyến sông Như Nguyệt.

.

Phó Chủ tịch UBND tỉnh Lê Xuân Lợi phát biểu khai mạc hội thảo.

Ông Trương Quang Hải, Phó giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và du lịch Bắc Ninh trình bày báo cáo đề dẫn hội thảo

Phát biểu khai mạc đồng chí Lê Xuân Lợi - Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Bắc Ninh khẳng định: Phòng tuyến sông Như Nguyệt có vị trí đặc biệt trong lịch sử dựng nước và giữ nước của dân tộc, gắn với cuộc kháng chiến chống quân Tống (1075-1077) dưới sự chỉ huy của Quốc công Tiết chế Lý Thường Kiệt. Hệ thống di tích, dấu tích khảo cổ, truyền thuyết, lễ hội và các giá trị văn hóa phi vật thể phản ánh sinh động cuộc kháng chiến chống quân Tống còn được lưu giữ trên địa bàn Bắc Ninh và các địa phương liên quan là nguồn tư liệu lịch sử quý giá, góp phần khẳng định truyền thống yêu nước, ý chí quật cường và bản sắc văn hóa đặc sắc của vùng đất Kinh Bắc.

PGS.TS Nguyễn Thị Phương Chi - viện sử học tham luận tại Hội thảo

ThS.Nguyễn Hữu Toàn, nguyên Phó Cục trưởng Cục Di sản văn hóa tham luận tại hội thảo.

PGS.TS. Đặng Văn Bài, Phó Chủ tịch Hội đồng Di sản văn hóa Quốc gia tham luận tại hội thảo.

Các di tích thuộc phòng tuyến sông Như Nguyệt hiện nay đều gắn với các địa danh liên quan đến cuộc kháng chiến chống quân Tống xâm lược được phân bố dọc đôi bờ sông Cầu trải dài khoảng 30 km từ ngã Ba Xà (xã Tam Giang) tới khu vực Núi Đồn (phường Nếnh) gồm 25 địa điểm, di tích phân bố trên địa bàn 8 xã, phường của tỉnh: Tam Giang, Văn Môn, Yên Trung, Tam Đa, Xuân Cẩm, Kinh Bắc, Vũ Ninh, Nếnh.

Thiếu tướng, Tiến sĩ Nguyễn Xuân Năng, nguyên Giám đốc Bảo tàng Lịch sử quân sự Việt Nam tham luận tại hội thảo.

Hội thảo nhận được 45 tham luận của các nhà nghiên cứu tập trung làm rõ 3 nhóm nội dung: Đánh giá giá trị, ý nghĩa các địa điểm, di tích thuộc phòng tuyến sông Như Nguyệt; Hiện trạng công tác bảo tồn và phát huy giá trị các di tích thuộc phòng tuyến sông Như Nguyệt; Đề xuất các giải pháp bảo tồn, phát huy giá trị di tích phòng tuyến sông Như Nguyệt gắn với phát triển du lịch của tỉnh Bắc Ninh. Tại Hội thảo, các nhà nghiên cứu tập trung trao đổi, bổ sung tư liệu, làm rõ giá trị lịch sử, văn hóa, khảo cổ học, địa lý lịch sử và nghệ thuật quân sự và vị trí chiến lược của phòng tuyến sông Như Nguyệt; nghiên cứu tổng thể hệ thống di tích, tư liệu, hiện vật, địa danh, truyền thuyết và các dấu tích liên quan; đánh giá thực trạng quản lý, bảo tồn, tu bổ, tôn tạo và phát huy giá trị di tích. Đồng thời, đề xuất các giải pháp bảo tồn và phát huy giá trị theo hướng khoa học, đồng bộ và bền vững tôn trọng yếu tố gốc, bảo vệ cảnh quan, không gian lịch sử, gắn bảo tồn di sản với giáo dục truyền thống và phát triển du lịch văn hóa.

TS. Phạm Quốc Quân - Thành viên Hội đồng Di sản văn hóa quốc gia phát biểu trao đổi tại hội thảo

TS. Nguyễn Hữu Mùi - nguyên phó viện trưởng Viện nghiên cứu Hán Nôm phát biểu tại hội thảo

Các đại biểu chụp ảnh lưu niệm tại hội thảo

Trên cơ sở nội dung khoa học từ các bản tham luận, các trao đổi, thảo luận để bổ sung cơ sở khoa học và thực tiễn cho việc nghiên cứu, hoàn thiện hồ sơ đề nghị xếp hạng Di tích quốc gia đặc biệt “Hệ thống di tích thuộc phòng tuyến sông Như Nguyệt”. Đây cũng là cơ hội để chuẩn hóa hệ thống tư liệu, xây dựng cơ sở dữ liệu khoa học phục vụ lâu dài cho công tác quản lý, bảo tồn, quy hoạch và phát huy giá trị phòng tuyến. Thông qua Hội thảo, tỉnh Bắc Ninh hướng tới xây dựng phòng tuyến sông Như Nguyệt trở thành một không gian lịch sử - văn hóa tiêu biểu, địa chỉ giáo dục truyền thống và nguồn lực phục vụ phát triển văn hóa, du lịch bền vững; đồng thời tiếp tục huy động các nguồn lực, tăng cường phối hợp với các bộ, ngành Trung ương, các địa phương và các nhà khoa học trong nghiên cứu, bảo tồn và phát huy giá trị hệ thống di tích trong thời gian tới.

Phó Chủ tịch UBND tỉnh Lê Xuân Lợi cùng các đại biểu tham quan trưng bày ảnh về phòng tuyến sông Như Nguyệt trong khuôn khổ hội thảo.

Trong khuôn khổ hội thảo còn diễn ra trưng bày ảnh “Phòng tuyến sông Như Nguyệt- niềm tự hào của quốc gia Đại Việt”.