ĐỀN TAM PHỦ - BÃI NGUYỆT BÀN VÀ CÔNG TÁC PHÁT HUY GIÁ TRỊ DI TÍCH

Nguyệt Bàn là một bãi bồi thuộc lưu vực Lục Đầu Giang, nay là xã Cao Đức, tỉnh Bắc Ninh. Nằm ở trung tâm của bãi Nguyệt Bàn là đền Tam Phủ - ngôi đền cổ kính được khởi dựng từ lâu đời để tôn thờ: Thiên Phủ, Địa Phủ và Thủy Phủ. Đặc biệt, bãi Nguyệt Bàn còn là địa danh lịch sử nổi tiếng, nơi các vua Trần triệu tập Hội nghị quân sự bàn kế sách đánh giặc Mông - Nguyên vào thế kỷ XIII.

Toàn cảnh Bãi Nguyệt bàn - Lục đầu giang

Theo truyền kể của nhân dân địa phương thì ngôi đền được xây dựng từ rất lâu đời, vào thế kỷ thứ XIII khi vua quan nhà Trần về cửa Đại Than họp bàn kế sách đánh giặc Mông - Nguyên, sau khi họp xong đã ra đền Tam Phủ để cầu xin âm phù đánh thắng giặc xâm lược. Hiện nay đền gồm ba công trình kiến trúc chính là đền Trung, đền Hạ và đền Thượng. Trải qua thời gian, các công trình được tu bổ, tôn tạo nhiều lần theo dáng vẻ truyền thống. Ngoài ra trong khuôn viên của đền còn có các công trình như: nhà Mẫu, chùa Tam Thiên, nhà thờ Bác Hồ, lầu Cô, lầu Cậu…

Đền Thượng - nơi tôn thờ Ba Vua

Đền Tam Phủ thờ Thiên Phủ, Thuỷ Phủ và Địa Phủ, là tín ngưỡng bản địa của người Việt. Bên cạnh đó đền Tam Phủ còn thờ Hưng đạo vương Trần Quốc Tuấn, người được vua Trần giao cho thống lĩnh quân đội chống lại giặc Mông - Nguyên vào cuối thế kỷ XIII, Ngài cũng là một trong những người tham gia hội nghị Bình Than vào mùa đông tháng 10 năm 1282. Hàng năm lễ hội Bãi Nguyệt Bàn - đền Tam Phủ được tổ chức vào ngày 15 tháng 2 và 15 tháng 8 âm lịch. Trong hội có các nghi lễ tế, rước và đặc biệt có các trò chơi như bơi trải, múa nước, đánh gươm, đóng thuyền…đã phản ánh rõ nét văn hoá của vùng sông nước Bình Than. Đền còn bảo lưu được nhiều tài liệu hiện vật quý như hệ thống tượng thờ, ngai, bài vị, hoành phi, câu đối, kiệu bát cống cùng nhiều đồ thờ tự có niên đại thời Nguyễn. Bãi Nguyệt Bàn - đền Tam Phủ được UBND tỉnh Bắc Ninh xếp hạng là địa điểm lịch sử năm 2007.

Đền Hạ

Với những giá trị nổi bật của di tích và văn hoá vùng Than nói chung, bãi Nguyệt Bàn - Đền Tam phủ nói riêng, trong những năm qua, chính quyền địa phương đã có nhiều biện pháp quản lý, bảo tồn và khai thác giá trị của khu di tích khá hiệu quả, góp phần phát triển kinh tế, xã hội của địa phương. Hàng năm di tích đã nhận được sự quan tâm của chính quyền từ tỉnh đến cơ sở, thường xuyên được trùng tu, tôn tạo, sửa chữa nhằm gìn giữ bảo tồn di tích, địa điểm lịch sử có một không hai trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh. Đặc biệt, năm 2014 UBND huyện Gia Bình phối hợp với các Sở, Ban ngành của tỉnh đã tổ chức thành công Hội thảo “Bảo tồn và phát huy giá trị di tích lịch sử văn hoá bến Bình Than - Bãi Nguyệt Bàn, xã Cao Đức, huyện Gia Bình”, nhằm đưa ra những nguồn tư liệu lịch sử và cơ sở khoa học, làm sáng tỏ thêm các vấn đề lịch sử, văn hoá và địa danh lịch sử bến Bình Than… giúp chính quyền và cơ quan chuyên môn có cái nhìn toàn diện về các giá trị di sản văn hoá vùng Than nói chung, di tích Bãi Nguyệt Bàn - đền Tam Phủ nói riêng, huy động các nguồn lực xã hội, từng bước thực hiện có hiệu quả công tác quản lý, bảo tồn, tôn tạo và phát huy giá trị của di tích. Việc quy hoạch, bảo tồn và phát huy di tích lịch sử bãi Nguyệt Bàn - đền Tam Phủ không chỉ là việc làm cần thiết, có ý nghĩa nhân văn, giáo dục truyền thống của dân tộc mà còn mở ra tiềm năng phát triển du lịch cho địa phương thông qua sự gắn kết với nhiều địa danh, thắng cảnh trong và ngoài vùng phục cận. Với những biện pháp tích cực như trên, công tác quản lý và phát huy giá trị di tích của xã Cao Đức hiện nay nói chung, di tích Bãi Nguyệt Ban - đền Tam Phủ nói riêng đã đi vào nề nếp và đạt được những kết quả đáng khích lệ, diện mạo của di tích ngày một khang trang, thu hút du khách đến di tích ngày một đông hơn góp phần phát triển kinh tế, xã hội của vùng quê Cao Đức ngày nay.