Khám phá đền Đô - Ngôi đền của các bậc đế Vương

Đền Đô thuộc phường Từ Sơn, tỉnh Bắc Ninh là nơi tôn nghiêm thờ các vị vua triều Lý, những người có công khai sáng kinh đô Thăng Long, mở mang nền văn minh Đại Việt. Từ lâu, Đền Đô đã trở thành điểm du lịch tâm linh nổi tiếng thu hút nhiều du khách trong và ngoài nước.

Toàn cảnh đền Đô

Đền Đô với kiến trúc độc đáo có giá trị nghệ thuật, nơi linh thiêng, hội tụ linh khí của đất trời và là nơi nhân dân đến đền cầu phúc. Mang trong mình một giá trị lịch sử văn hóa đậm nét của vương triều Lý nói riêng và lịch sử dân tộc nói chung. Đến với Đề Đô du khách sẽ được chiêm ngưỡng công trình kiến trúc tinh xảo, chứa đựng những giá trị tinh hoa của dân tộc.

Đền Đô kiến trúc tuyệt vời.

Thăng Long đẹp đất đẹp người ngàn năm

Đền được xây dựng hoàn toàn theo phong cách của thời nhà Lý kết hợp cùng các yếu tố văn hóa dân gian. Tất cả cùng nhau hòa quyện tại nên một không gian trang nghiêm vừa tinh xảo, vừa hoang sơ. Những khu điện thờ cổ kính với nhiều bao lam hoành phi, câu đối sơn son thếp vàng. Đến với đền Đô, du khách không nên bỏ qua cảnh đẹp tại Thủy Đình với hồ nước trong xanh vô cùng thơ mộng.

 Thủy Đình là ngôi nhà gỗ lim 5 gian với kiến trúc chồng diêm 8 mái, 8 đao cong. Ngôi nhà được chạm khắc hoa văn tinh xảo, tạo nên vẻ đẹp thanh thoát và nhẹ nhàng. Nơi đây từng là nơi các quan chức triều đình xưa xem biểu diễn rối nước, góp phần tô điểm cho không gian văn hóa của đền Đô.

Nhà Thủy đình

Cổng vào nội thành đền Đô gọi là cổng Ngũ Long Môn. Cổng ngũ Long Môn một địa điểm nổi bật với hình rồng uốn lượn mang tượng trưng của sự phát triển, thịnh vượng dưới triều nhà Lý. Những nét rồng uốn lượn đặc sắc rõ nét tạo điểm nhấn đối với du khách. Thường chỉ những nơi thờ vua hay là nơi nhà vua làm việc thì mới có cửa rồng. Cửa rồng đền Đô được làm hoàn toàn bằng gỗ quý mái lợp ngói mũi hài, kia cửa chính chỉ dành cho vua đi, quan văn quan võ đi bằng 2 cửa bên cạnh, còn dân thường và lính đi bằng cửa tò vò 2 bên.

Cổng ngũ Long Môn

Hai bên cổng chính nội thành Đền Đô, phía bên trái ghi bức cuốn thư “Chiếu dời đô” của vua Lý Thái Tổ với đúng 214 chữ, ứng với 214 năm trị vì của 8 đời vua nhà Lý. Phía bên phải là bài thơ hào hùng nổi tiếng - như một bản tuyên ngôn độc lập đầu tiên của nước ta “Nam quốc sơn hà Nam đế cư...” của Lý Thường Kiệt.

Chiếu dời đô của vua Lý Thái Tổ làm bằng gốm xứ bát tràng.

Bước qua Ngũ Long Môn là sân rồng. Nơi đặt lư hương hướng vào nhà phương đình – điện thờ vua Lý Thái Tổ. Sân rồng được thiết kế với 8 ô đá xếp theo chiều ngang, trên mỗi viên gạch vuông đều có họa tiết hình tròn, biểu trưng cho sự hòa hợp giữa đất và trời. Tại đây hàng năm thường diễn ra nhiều nghi lễ quan trọng, thể hiện lòng biết ơn sâu sắc của người dân đối với các vị vua đã khai sáng triều đại.

Nhà Phương Đình

 Trung tâm của Khu nội thành cũng là trung tâm Đền. Chính điện gồm Phương đình 8 mái 3 gian rộng đến 70m². Tại gian giữa là ban thờ vua. Hai bên có tượng 2 ông tướng Đá Rãi. Hai ông tướng Đá Rãi tương truyền là 2 anh em sinh đôi Lý Hải và Lý Khoáng. Hai ông là người dân tộc thiểu số, có công giúp nhà vua đánh giặc nên được mang họ Lý. Hai ông trong trang phục đóng khố cởi trần thể hiện bản sắc dân tộc Việt: phò vua khi sống, thờ vua khi chết đều ở nhân dân.

Tiếp theo là nhà Tiền Tế, tại đây trưng bày những hiện tượng linh thiêng xuất hiện ở đền đô như: như bức ảnh 8 dải mây ứng với tám đức vua được trưng bày bên trái. Bên cạnh đó còn hiện tượng áng mây rồng vàng được trưng bày bên phải. Vào đúng ngày Lễ hội đền Đô năm 2003, những người dự lễ hội tại đây đã chứng kiến một hiện tượng thiên nhiên kỳ lạ: Một dải mây hình rồng vàng từ phía Thăng Long - Hà Nội bay về đứng lên nóc đền Đô một lúc rồi tản ra, đúng lúc dân làng Đình Bảng bắt đầu lễ rước "Linh bài Lý Thái Tổ và Chiếu dời đô ra Thăng Long" theo nghi lễ cổ truyền... Các nhà khoa học giải thích, đó chỉ là sự trùng hợp kỳ lạ của thiên nhiên. Nhưng với người dân Đình Bảng, điều đó có nghĩa là các vị vua nhà Lý vẫn luôn hiện diện đâu đó trên mảnh đất quê nhà.

 Phía sau ngôi chính điện là Linh cung: nơi đặt tượng và ngai, bài vị của 8 đức vua. Linh cung đền đô được xây dựng theo kiến trúc các số gian lẻ như phần lớn các ngôi đình đền chùa vùng đồng bằng bắc bộ. Kiến trúc đền đô được đặt theo thế đối xứng. Chính vì vậy ở đền đô thờ 8 đức vua nhưng được làm có 7 gian.

Linh cung của đền Đô.

Phía đông Đền có nhà bia, nơi đặt “Cổ Pháp Điện Tạo Bi”. Tấm bia đá này cao 190 cm, rộng 103 cm và có độ dày 17 cm, được khắc năm Giáp Thìn (1605). Bia được chạm khắc tinh xảo, trán bia có hình lưỡng long chầu nguyệt. Mặt trăng tròn vo được chạm nổi, xung quanh có hình tượng hào quang tỏa chiếu. Lòng bia khắc 35 dòng chữ Hán, có xen kẽ một số chữ Nôm, tổng cộng chừng 1.500 chữ.

Bia đá “Cổ Pháp Điện Tạo Bi” do Tiến sỹ Phùng Khắc Khoan soạn dựng năm Giáp Thìn (1605) ghi lại sự kiện lịch sử nhà Lê xây dựng lại Đền và ghi công đức của các vị vua triều Lý.

Đền Đô vinh dự được đón Bác Hồ về thăm nhiều lần, lần đầu vào ngày 13/9/1945, Bác cùng nhân dân dâng hương tưởng niệm các vị vua triều Lý, tưởng nhớ vua Lý Công Uẩn (Lý Thái Tổ), người có công khai sáng kinh đô Thăng Long năm 1010.

Đền Đô có lễ hội hằng năm vào ngày Rằm tháng Ba âm lịch, tổ chức trong 3 ngày từ 14 đến 16 tháng Ba, kỷ niệm ngày Lý Thái Tổ đăng quang, ban “Chiếu dời đô” Rằm tháng Ba năm Canh Tuất - 1010. Đây là lễ hội lớn, thu hút hàng vạn du khách trong và ngoài nước trảy hội hướng về cuội nguồn và cảm nhận các giá trị văn hoá của vùng quê giàu truyền thống văn hiến và cách mạng Kinh Bắc - Bắc Ninh.