Lan tỏa giá trị hiện vật của Bảo tàng Bắc Ninh số 2 trong không gian số

Những năm gần đây, Bảo tàng Bắc Ninh số 2 từng bước ứng dụng công nghệ 4.0 trong công tác bảo tồn phát huy giá trị di sản văn hóa tạo nên hiệu ứng tích cực và góp phần lan tỏa các giá trị di sản văn hóa trong nghiên cứu, tìm hiểu, trải nghiệm và thưởng thức của công chúng và du khách.

Hiện nay Bảo tàng Bắc Ninh số 2 đã hệ thống số hóa cơ sở dữ liệu hồ sơ khoa học và nhập liệu được 1230 hồ sơ khoa học với trên 5.000 hiện vật tiêu biểu thuộc các nhóm khảo cổ học, cổ vật tiêu biểu qua các thời kỳ, di sản văn hóa quan họ, các kỷ vật kháng chiến, làng nghề Bắc Ninh... Các hiện vật này được quản lý trên phần mềm của Cục Di sản văn hóa với 20 trường thông tin cơ bản. Phần mềm cho phép thực hiện cập nhật, chỉnh sửa, sao lưu, xóa, xem, báo cáo, trình duyệt các hồ sơ, thông tin hiện vật…, giúp quản lý dữ liệu số hóa, báo cáo danh mục, số lượng, chất liệu hiện vật; báo cáo danh mục số lượng sưu tập, tùy biến thông tin sưu tập, tìm kiếm thông tin hiện vật; quản lý xuất - nhập hiện vật một cách hiệu quả và linh hoạt nhằm liên thông dữ liệu với hệ thống CSDL quốc gia về di sản văn hóa.

Với nhóm đối tượng có nhu cầu nghiên cứu chuyên sâu về từng hiện vật hoặc sưu tập hiện vật đang được trưng bày trong nhà và ngoài trời, Bảo tàng Bắc Ninh số 2 đã xây dựng hệ thống mã QR code đối với 50 hiện vật tiêu biểu được bố trí trên không gian trưng bày bên cạnh bảng chú thích hiện vật. Khách tham quan có thể dùng các thiết bị thông minh như điện thoại thông minh, máy tính bảng... để quét mã QR code được đánh số theo hệ thống là có thể nghiên cứu toàn bộ thông tin, hình ảnh của hiện vật một cách đầy đủ, chân thực nhất... Phương pháp tiếp cận mới này phù hợp với mọi đối tượng khách tham quan, nhất là du khách có nhu cầu tìm hiểu sâu về hiện vật, thu hút được sự quan tâm của công chúng, đặc biệt là giới trẻ.

Nhiều hiện vật của Bảo tàng thiết lập QR code bên cạnh bảng chú thích hiện vật trưng bày, giúp tăng trải nghiệm của du khách

Năm 2026, Bảo tàng Bắc Ninh số 2 xây dựng kế hoạch số hóa hiện vật và hồ sơ khoa học của bảo tàng bằng các công nghệ tiên tiến (3D 360, Scan 3D, ảnh số độ phân giải cao). Đồng thời tích hợp công nghệ thực tế ảo (VR), thực tế tăng cường (AR) vào hệ thống tham quan trực tuyến của bảo tàng, tạo trải nghiệm sáng tạo, hấp dẫn cho du khách trong và ngoài nước. Để tăng tính tương tác với hiện vật, Bảo tàng Bắc Ninh số 2 đã lựa chọn và dự kiến số hóa 3D khoảng 80 hiện vật tiêu biểu để đưa dữ liệu số hóa lên Website của Bảo tàng Bắc Ninh số 2. Kỹ thuật được sử dụng là quét 3D quang học bằng máy ảnh kỹ thuật số, cho phép khách tham quan dễ dàng di chuyển, điều chỉnh góc nhìn, phóng to, thu nhỏ và truy cập thông tin chi tiết về hiện vật. Hệ thống này mang đến cho khách tham quan trải nghiệm tương tự như thực tế, mọi lúc, mọi nơi thông qua internet.

Với mục tiêu tạo ra nhiều trải nghiệm mới cho khách tham quan dự kiến năm 2027 Bảo tàng Bắc Ninh số 2 nghiên cứu và số hóa tiếp khoảng 718 hiện vật. Hiện nay, Bảo tàng Bắc Ninh số 2 đang là điểm tham quan, nghiên cứu, học tập và trải nghiệm di sản văn hóa, lịch sử… không thể thiếu của học sinh, sinh viên, du khách trong và ngoài nước. Trong đó, hoạt động chuyển đổi số không những tạo sự thuận tiện, nâng cao trải nghiệm cho du khách, từng bước thay đổi nhận thức của công chúng đối với bảo tàng, mà còn mang đến hình ảnh hiện đại, thông minh phù hợp với xu hướng phát triển. Đây là một bước tiến quan trọng, góp phần nâng cao công tác quản lý, bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa. Đồng thời, nó gia tăng tương tác giữa bảo tàng và công chúng, thúc đẩy quảng bá di sản, thay đổi nhận thức và thu hút ngày càng nhiều người đến tham quan. Lượng truy cập website bảo tàng tăng đáng kể, đi kèm nhiều phản hồi tích cực từ công chúng. Qua theo dõi số lượng người sử dụng QRcode trong việc nghiên cứu, tìm hiểu về hiện vật  bảo tàng ngày càng tăng có khoảng trên 5000 lượt truy cập nâng cao vai trò và vị thế của Bảo tàng Bắc Ninh số 2 trong việc cung cấp thông tin phục vụ phát triển kinh tế - xã hội được phát huy hiệu quả hơn. Đây cũng là niềm vui, sự động viên khích lệ để những người làm công tác bảo tàng luôn trau dồi kiến thức chuyên môn, nghiệp vụ và kịp thời ứng dụng những kỹ thuật, công nghệ mới để nâng cao chất lượng hiệu quả công việc đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của khách tham quan.